Symulacja głośnika a rzeczywisty głośnik – obciążenie wzmacniacza cz2

Marshall 1960 V30 i Heil PR 20Wzmacniacz tranzystorowy ma małą impedancję wyjściową, więc bez problemu radzi sobie ze zmienną impedancją obciążenia w postaci głośnika. Wzmacniacze gitarowe mają w stopniach wyjściowych pentody albo tetrody strumieniowe, a taki układ ma sporą impedancję wyjściową. Rozwiązań jest parę – np. układ ultraliniowy, który zastosowany w niektórych wzmacniaczach Fendera nie cieszy się jednak uznaniem ze względu na brzmienie.

Stary wierny Bassman 50 to wzmacniacz basowy, nie ma zbyt szerokiego pasma, ale nie zniekształca za bardzo, co ułatwia pomiary. Metodą prób i błędów ustaliłem, że mniej więcej liniowe pasmo przenoszenia na rezystancyjnym obciążenu uzyskuje się przy poniższych ustawieniach, i takie ustawienia zostały dla wszystkich poniższych pomiarów:

Fender Bassman 50 ustawienia liniowe

Przy takich ustawieniach wzmacniacza podłączyłem do niego obciążenie w postaci znanego już zestawu oporników o oporności 8,2Ω i uzyskałem następujący przebieg napięcia na wyjściu głośnikowym:

Fender Dummy Load pasmo przenoszenia

Uznajmy, że jest to mniej więcej liniowe pasmo przenoszenia – na tyle, na ile można to ustawić korektorem i na tyle, na ile pozwalają parametry wzmacniacza. Widać, że pasmo nie jest zbyt imponujące, zwłaszcza, że jest to jednak wzmacniacz basowy – przy 40Hz mamy spadek około 6dB.
Nie zmieniając ustawień wzmacniacza zmieniłem tylko obciążenie – teraz obciążeniem jest rzeczywisty głośnik gitarowy Eminence o nominalnej impedancji 8Ω. Przebieg napięcia na wyjściu głośnikowym jest następujący – dla ułatwienia porównań nałożyłem poprzedni zielony przebieg dla obciążenia rezystancyjnego oraz żółty przebieg dla obciążenia głośnikiem:

Fender Dummy Load vs Eminence pasmo przenoszenia

I widzimy, że brzmieć to tak samo po prostu nie może. Można powiedzieć, że dominują w tym pomiarze dwa zjawiska, związane z cechami zestawu głośnikowego. Po pierwsze, jak już wiemy, głośnik to cewka, a więc impedancja jego wzrasta wraz ze wzrostem częstotliwości. Po drugie impedancja wzrasta też w rezonansie głośnika. Ten rezonans widać teraz wyraźnie i jest on tu dość wysoko, w okolicy 130Hz. Dedykowana do tego wzmacniacza kolumna 2×15 ma rezonans w okolicy 85Hz, większość głośnikowych zestawów gitarowych ma ten rezonans w okolicach 100Hz. Poniżej porownanie przy obciążeniu wzmacniacza jednym głośnikiem dwunastocalowym Eminence i dedykowanym zestawem 2×15:

bassman50-1x12-2x15

W stosunku do obciążenia czystą rezystancją wzmacniacz obciążony głośnikiem podbija – około 4-6dB w rezonansie oraz ponad 6dB w okolicach 6kHz. To są dość spore różnice, zwłaszcza w porównaniu z ułamkami decybela w przypadku końcówki tranzystorowej – stąd biorą się różnice w brzmieniu z poprzednich części.

Fender Bassman to wzmacniacz w pełni lampowy. Końcówka mocy w konfiguracji przeciwsobnej na dwóch lampach 6L6 pracuje z niezbyt dużym sprzężeniem zwrotnym – w końcu szkoda każdego decybela. Tetrody i pentody pracujące w układzie przeciwsobnym wykazują się dość dużą impedancją wyjściową, i między innymi tym można tłumaczyć wyniki pomiarów, czyli zaskakująco duży wpływ impedancji głośnika na poziom wyjściowy. Większość, jeżeli nie wszystkie gitarowe wzmacniacze lampowe zbudowane są w podobny sposób, do wyboru na lampach 6L6 albo EL34 (z nielicznymi wyjątkami), a sprzężenie zwrotne jest niezbyt duże, dodatku wykorzystywane głównie do regulacji presence. To oznacza, że tak po prostu jest i nic z tym nie zrobimy – co więcej, tak właśnie jest dobrze i właśnie tak ma być, wzmacniacze z końcówką triodową czy ultraliniowe brzmią inaczej i wcale nie lepiej, w dodatku jedne są za słabe a drugie za mocne. Tak ma być, bo tak brzmi wzmacniacz gitarowy i tak współpracuje z głośnikiem. Jak nie można „ich” pokonać, to trzeba się do „nich” przyłączyć – po prostu taką charakterystykę trzeba uwzględniać, projektując sztuczne obciążenie czy powerbrake – inaczej nie będzie ani dołu ani góry…

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s